Fiorentina sa thải Fabio Grosso sau ba trận toàn thua: Bảng số 1–9 và cú chốt cược không kiên nhẫn

0,33 điểm mỗi trận, một bàn thắng, chín bàn thua. Sáng 6/9, dòng chữ Fiorentina nằm dưới cùng bảng xếp hạng Serie A. Ba thất bại liên tiếp với các tỉ số 0–4, 0–3 và 1–2 vừa đủ để HLV Fabio Grosso bị sa thải chỉ sau chưa đầy ba tháng ngồi ghế nóng. Người ta có thể đổ lỗi cho hàng thủ mong manh, cho vận đen, cho lịch thi đấu quá khắc nghiệt. Tôi chọn nhìn vào cách ban lãnh đạo Fiorentina vẽ lại tấm bản đồ khi những con số đầu tiên bắt đầu xấu đi. Hợp đồng hai năm của Grosso được ký ngày 8/6. Bối cảnh ra đời của nó là một CLB vừa kết thúc mùa giải ở vị trí 15 dưới thời HLV Vanoli, một nhà cầm quân được xem là giải pháp tình thế hơn là chiến lược dài hạn. Grosso đến như một người từng đưa Sassuolo thăng hạng và giữ nhóm giữa ở Serie B. Nhưng sự kiên nhẫn của Fiorentina với các HLV chưa bao giờ là một hằng số. Trước Vanoli, Pioli bị sa thải sau mười trận không thắng. Cái dớp ấy khiến Grosso biết rằng ông không có ba mươi vòng để thử nghiệm, mà chỉ có vài trận để chứng minh. Điều gì đã xảy ra trong ba trận đó? Số liệu thô cho thấy hàng công tịt ngòi và hàng thủ thủng lưới tới chín lần. Nếu soi vào kết quả, đây là màn trình diễn của một đội bóng mất phương hướng, không thể duy trì cấu trúc đội hình qua chín mươi phút. Nhưng tôi cần thận trọng: ba trận là một mẫu rất nhỏ. Không có xG, không có PPDA, không có bản đồ nhiệt, không có số đường chuyền vào một phần ba cuối sân, thì việc quy kết toàn bộ lỗi cho hệ thống của Grosso là kết luận dựa trên cảm tính. Tôi xem lại băng hình hai trận gần nhất. Vấn đề tôi thấy không đến từ sơ đồ chiến thuật, mà đến từ sự lộn xộn khi thoát pressing. Các hậu vệ nhận bóng nhưng không ai đưa ra phương án xử lý rõ ràng. Tiền vệ ngại xoay người. Mọi đường chuyền đều hướng về phía khung thành đội nhà, tạo ra áp lực tự chống lại chính mình. Đó có thể là lỗi của giáo án, nhưng cũng có thể là thiếu hụt chất lượng đội hình. Thế nhưng ban lãnh đạo không có lý do để chờ. Họ đang đứng dưới đáy bảng xếp hạng. Khán giả bắt đầu la ó. Truyền thông bắt đầu đào lại những con số phong độ cũ. Khi một HLV bị đánh giá qua ba trận, không ai hỏi điều kiện ông nhận được là gì. Họ chỉ hỏi tại sao một đội vừa chi ra một khoản ngân sách không nhỏ lại chơi như thể chưa từng tập luyện. Ở Serie A mùa này, việc một đội thua ba trận đầu không phải hiếm. Nhưng Fiorentina không phải tân binh. Họ là đội từng nhiều năm cạnh tranh suất dự cúp châu Âu. Tham vọng của họ không cho phép họ ngồi dưới đáy. Chính vì vậy, phản ứng sa thải có thể đo được bằng áp lực truyền thông hơn là chất lượng chuyên môn. Giới phân tích thường chia sẻ câu nói: Mọi lời tiên tri đều bắt đầu từ một chiếc bảng không ai thèm đọc. Nhưng tôi muốn nói một điều ngược lại với dòng chảy truyền thông. Ba trận thua không đủ để chứng minh Fabio Grosso là một HLV yếu. Những con số 1–9 chỉ chứng minh một điều: Fiorentina không thể tiếp tục đi trên con đường cũ. Và cách họ sa thải Grosso sau chưa đầy ba tháng làm việc cũng giống như cách họ từng sa thải Pioli: hành động theo phản xạ, không hành động theo dữ liệu. Một HLV cần thời gian để xây dựng hệ thống, nhưng ban lãnh đạo cần kết quả ngay lập tức. Sự xung đột giữa hai quỹ thời gian ấy sẽ không biến mất khi một cái tên mới xuất hiện. Khán giả có thể rời khán đài khi đội nhà thua trận, nhưng con số vẫn ngồi nguyên trên ghế. Nó sẽ lặp lại trong trận gặp Venezia, trận gặp đội kế tiếp và nhiều trận sau nữa nếu cấu trúc đội bóng không được giải quyết từ gốc. Vậy cái gì là gốc? Ở Fiorentina, gốc là sự nhất quán giữa chuyển nhượng, phòng thay đồ và ghế HLV. Khi một HLV bị mất việc chỉ sau ba trận, sai lầm đầu tiên thường thuộc về người đã bổ nhiệm ông. Nhưng những người đó hiếm khi bị sa thải. Thị trường HLV cũng giống thị trường chuyển nhượng: nó không phải trò chơi của cảm xúc nhất thời, mà là trò chơi của những tấm bản đồ được vẽ lại bằng dữ liệu. Nếu bạn vẽ bản đồ sai, thì dù đặt bao nhiêu cái tên lên ghế chỉ đạo, đội bóng vẫn đi về phía vực. Trận đấu với Venezia sẽ trở thành một cột mốc. Nếu đội bóng áo tím tiếp tục thua hoặc chơi không thuyết phục, vị trí cuối bảng không còn được coi là tai nạn. Nếu đội giành ba điểm, mọi thứ có thể tạm lắng. Nhưng với một CLB có thói quen thay HLV như thay áo, chiến thắng trong một trận đấu không xóa được hiệu số –8. Tôi không bao giờ nói Fiorentina nên giữ Grosso hay nên sớm tìm người thay thế. Tôi chỉ nói: hãy đọc kỹ bảng số trước khi vẽ lại tấm bản đồ. Vì nếu không đọc, họ sẽ viết lại lịch sử của chính mình. Ba trận thua, một bàn thắng, chín bàn thua là một thông điệp. Câu hỏi duy nhất còn lại là ai sẽ là người ngồi xuống, đọc nó và thay đổi cách vẽ bản đồ.