Incheon United và vết nứt cánh trái: Khi hệ thống kiểm soát bóng che giấu lỗ hổng phòng ngự

Mùa giải năm nay, tôi đứng ở khán đài B sân Incheon Munhak trong trận Incheon United tiếp Gangwon FC. Phút 78, tỷ số 1-1. Huấn luyện viên Lee Ki-hyung đứng sát đường biên, tay trái chỉ về phía cánh trái. Tôi nhìn theo hướng đó — tiền vệ Kim Do-hyuk đang dâng cao, để lại khoảng trống phía sau mà cầu thủ Gangwon đã chờ sẵn. Ba giây sau, bóng đi vào lưới Incheon từ chính khoảng trống đó. Tôi ghi vào sổ: "Phút 78, cánh trái lại vỡ." Đó là lần thứ bảy trong mùa giải này tôi ghi cùng một dòng. Bảy lần, không phải bảy trận. Bởi vì có những trận Incheon thắng, và cánh trái vẫn vỡ.

Incheon United bước vào mùa giải thứ ba liên tiếp với sơ đồ 3-5-2 dưới thời Lee Ki-hyung. Về lý thuyết, đây là sơ đồ cho phép đội bóng kiểm soát trung lộ và tận dụng hai biên. Nhưng ở K-League, nơi tốc độ chuyển đổi trạng thái nhanh hơn bất kỳ giải đấu châu Á nào khác, 3-5-2 đòi hỏi một điều kiện khắt khe: hai tiền vệ biên phải có khả năng chạy không bóng liên tục trong 90 phút. Kim Do-hyuk có khả năng đó. Cầu thủ 27 tuổi này chạy trung bình 11,4 km mỗi trận, cao thứ hai toàn đội. Nhưng khi anh dâng cao, hệ thống phòng ngự ba người phía sau chỉ còn hai trung vệ bọc lót. Và ở K-League, hai trung vệ không đủ để chống lại những pha phản công được tổ chức trong vòng bảy giây.

Tôi đã xem lại toàn bộ băng ghi hình của Incheon United từ mùa giải trước. Khi đó, ở tuổi 33, tôi được phân công theo chân đội bóng này. Buổi sáng đầu tiên tại sân tập Incheon Munhak, huấn luyện viên Lee Ki-hyung đọc nhầm tên tôi thành một cái tên khác ba lần trong một cuộc họp báo nhỏ. Tôi không sửa, chỉ mỉm cười. Sau đó, tôi mất một tháng để xem lại toàn bộ băng ghi hình của đội từ mùa giải trước, nhờ đó phát hiện ra quy luật sơ đồ 3-5-2 của ông hay bị vỡ ở cánh trái mỗi khi Kim Do-hyuk dâng cao. Tên tôi bị gọi sai trên loa sân tập. Có lẽ vì thế tôi luôn viết đúng tên từng người.

Mùa giải này, dữ liệu cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở cánh trái. Trong 12 trận đầu tiên, Incheon United có chỉ số PPDA — số đường chuyền đối thủ được phép thực hiện trước mỗi hành động phòng ngự — trung bình là 9,8. Con số này cao hơn mùa trước (8,6) và cao hơn đáng kể so với các đội trong nhóm dự cúp châu Á (7,4). Nói cách khác, Incheon pressing ít hơn, để đối thủ cầm bóng nhiều hơn, và hệ quả là tuyến giữa phải chạy nhiều hơn để bù đắp. Khi tuyến giữa chạy nhiều, cánh trái mất cân bằng.

Tôi đã đếm số lần Incheon bị tấn công từ cánh trái trong mùa giải này: 34 lần trong 12 trận, tức trung bình gần ba lần mỗi trận. Trong đó, 11 lần dẫn đến cú sút, và 5 lần dẫn đến bàn thắng. So với mùa trước, con số này tăng gần gấp đôi. Vấn đề của Incheon United không phải là thiếu nhân sự ở cánh trái, mà là hệ thống kiểm soát bóng của họ đang che giấu một lỗ hổng phòng ngự có cấu trúc. Đội bóng cầm bóng 57% mỗi trận, nhưng phần lớn trong số đó là những đường chuyền ngang ở trung tâm, nơi không tạo ra mối đe dọa. Tỷ lệ kiểm soát bóng cao không đồng nghĩa với việc kiểm soát trận đấu. Ở K-League, đội bóng cầm bóng nhiều nhất không phải là đội vô địch. Đội vô địch là đội chuyển đổi trạng thái nhanh nhất.

Để hiểu vì sao cánh trái yếu, cần nhìn vào cách Incheon xây dựng tấn công. Khi có bóng ở phần sân nhà, trung vệ thứ ba — thường là Lee Myung-joo — dâng lên thành tiền vệ phòng ngự, tạo thành hàng bốn. Điều này cho phép Kim Do-hyuk dâng cao hơn. Nhưng khi bóng mất ở khu vực giữa sân, Lee Myung-joo không kịp lùi về, và cánh trái chỉ còn một hậu vệ biên. Trong bóng đá hiện đại, một hậu vệ biên đơn độc trước hai cầu thủ tấn công là công thức của bàn thua. Incheon đã để thủng lưới 18 bàn trong 12 trận — nhiều thứ ba giải đấu.

Điều đáng nói là vấn đề này không được giải quyết bằng cách thay người. Incheon đã sử dụng bốn hậu vệ biên khác nhau ở cánh trái trong mùa giải này. Không ai trong số họ chơi kém. Vấn đề nằm ở hệ thống, không ở cá nhân. Khi một đội bóng để thủng lưới từ cùng một khu vực 11 lần trong 12 trận, đó không phải là lỗi của cầu thủ. Đó là lỗi của người thiết kế hệ thống. Đây là điều mà nhiều cổ động viên không nhìn thấy khi họ chỉ trích hậu vệ biên trên mạng xã hội.

Nhìn rộng hơn, vấn đề của Incheon United không phải là câu chuyện riêng của một đội bóng. Rất nhiều đội bóng ở K-League đang mắc kẹt trong cùng một cách tư duy: tin rằng kiểm soát bóng là chìa khóa thành công. Nhưng dữ liệu mùa giải này cho thấy điều ngược lại. Ba đội dẫn đầu bảng xếp hạng K-League có tỷ lệ kiểm soát bóng trung bình dưới 52%. Họ thắng không phải vì cầm bóng nhiều, mà vì họ biết khi nào nên nhường bóng. Trong khi đó, Incheon United cầm bóng nhiều thứ tư giải đấu nhưng chỉ đứng thứ mười một. Sự tương phản này không phải là ngẫu nhiên.

Trong trận thua 0-5 trước Jeonbuk cách đây vài năm, Park Yong-woo — khi đó 19 tuổi — vào sân thay người ở phút 60 và mắc lỗi dẫn đến bàn thua thứ tư. Fanpage của đội sập vì chỉ trích. Đêm đó, tôi gọi cho mẹ cậu ấy, một người bán cá ở chợ Incheon, để trấn an bà rằng con trai bà không đáng bị chửi rủa như vậy. Cuộc gọi kéo dài 40 phút. Tuần sau, Park ghi bàn đầu tiên ở K-League. Cuộc gọi lúc nửa đêm từ mẹ Park Yong-woo dạy tôi rằng bóng đá không bao giờ kết thúc ở tiếng còi.

Mùa này, Park Yong-woo đã 27 tuổi và là trụ cột hàng công của Incheon với 8 bàn sau 12 trận. Nhưng câu chuyện của cậu ấy vẫn là lý do tôi theo dõi đội bóng này. Không phải để viết về bàn thắng, mà để viết về những gì xảy ra sau tiếng còi.

Điều tôi học được từ bảy năm theo chân Incheon United là: đội bóng không thua vì một đường chuyền hỏng. Đội bóng thua vì một hệ thống cho phép đường chuyền hỏng đó xảy ra. Và người ta thường đổ lỗi cho cầu thủ đá hỏng, bởi vì điều đó dễ hơn là đổ lỗi cho hệ thống. Ở cánh trái của Incheon, câu chuyện cũng vậy. Hậu vệ biên bị chỉ trích. Nhưng hậu vệ biên không phải là người thiết kế sơ đồ.

Điểm mù lớn nhất của Incheon United mùa này không nằm ở hàng thủ, mà nằm ở cách họ định nghĩa "kiểm soát". Khi đội bóng tin rằng cầm bóng nhiều là kiểm soát trận đấu, họ bỏ qua thực tế rằng mỗi đường chuyền ngang là một giây không tạo ra cơ hội, và mỗi giây không tạo ra cơ hội là một giây đối thủ chuẩn bị phản công. Incheon cầm bóng 57% nhưng chỉ tung ra 10,2 cú sút mỗi trận — thấp hơn mức trung bình giải đấu. Họ giữ bóng để giữ bóng, không phải để ghi bàn.

Trên khán đài, người hâm mộ Incheon la ó mỗi khi đội nhà chuyền ngang. Họ nhìn thấy điều mà bảng thống kê không hiển thị. Tôi ngồi cạnh một cổ động viên lâu năm trong trận gặp Gangwon. Ông ấy nói với tôi: "Chúng tôi không cần đội kiểm soát bóng. Chúng tôi cần đội ghi bàn." Ông ấy không nói sai.

Mùa giải trước, Incheon kết thúc ở vị trí thứ tám. Mùa này, sau 12 trận, họ đứng thứ mười một, chỉ hơn nhóm xuống hạng hai điểm. Áp lực đang tăng lên huấn luyện viên Lee Ki-hyung. Nhưng áp lực không phải là vấn đề. Vấn đề là khi áp lực tăng, các huấn luyện viên thường cố gắng sửa chữa bằng cách thay đổi nhân sự, trong khi điều họ cần là thay đổi cách tư duy. Một sơ đồ 3-5-2 với tiền vệ biên dâng cao không sai. Sai là khi đội bóng không có phương án bọc lót cho khoảng trống mà tiền vệ biên để lại.

Tôi đã nói chuyện với một trợ lý huấn luyện viên của Incheon sau trận đấu. Ông thừa nhận vấn đề cánh trái, nhưng nói rằng đội bóng không có đủ nhân sự để chuyển sang sơ đồ bốn hậu vệ. Tôi không hoàn toàn tin điều đó. Một đội bóng ở K-League có ít nhất ba trung vệ đủ khả năng chơi ở hàng bốn. Vấn đề không phải là nhân sự. Vấn đề là sự miễn cưỡng thay đổi. Và trong bóng đá, sự miễn cưỡng thay đổi thường đắt hơn bất kỳ bản hợp đồng nào.

Bị ném đá trên sóng trực tiếp, tôi vẫn đứng về phía thủ môn. Sự thật cần người bảo vệ, không cần người hùa theo. Khi tôi viết về cánh trái của Incheon, tôi không viết để chỉ trích hậu vệ biên. Tôi viết để chỉ trích một hệ thống đã đặt họ vào tình thế không thể thắng. Đó là sự khác biệt giữa bình luận và kiểm chứng.

Phóng viên theo chân đội bóng không chỉ viết trận đấu, chúng tôi viết nhịp thở của sân cỏ. Nhịp thở của Incheon mùa này đang nông dần. Không phải vì họ thiếu cầu thủ giỏi, mà vì họ thiếu một ý tưởng rõ ràng về cách chơi. Đội bóng có Park Yong-woo — một tiền đạo 27 tuổi với 8 bàn sau 12 trận. Đội bóng có Kim Do-hyuk — một tiền vệ biên chạy 11,4 km mỗi trận. Đội bóng có một huấn luyện viên đã gắn bó nhiều năm. Nhưng họ không có một hệ thống cho phép những cá nhân đó phát huy hết khả năng.

42 tuổi, tôi đủ già để biết mọi thứ đổi thay, đủ trẻ để vẫn tin vào một đường chuyền hoàn hảo. Và tôi vẫn tin rằng Incheon United có thể sửa chữa được. Không phải bằng cách mua thêm cầu thủ, mà bằng cách thay đổi cách họ định nghĩa "kiểm soát". Một đội bóng không cần cầm bóng 57% để thắng. Họ chỉ cần biết khi nào nên cầm bóng và khi nào nên để đối thủ cầm bóng.

Tín hiệu tiếp theo tôi sẽ theo dõi: ba trận tới của Incheon, hai trong số đó trên sân nhà. Nếu PPDA của họ giảm xuống dưới 9 và số lần bị tấn công từ cánh trái giảm dưới hai lần mỗi trận, đó là dấu hiệu Lee Ki-hyung đã thay đổi. Nếu không, mùa giải này sẽ kết thúc ở khu vực xuống hạng. Và khi đó, sẽ lại có một cầu thủ trẻ nào đó bị đám đông ném đá, và lại có một cuộc điện thoại lúc nửa đêm cần được thực hiện. Bóng đá không bao giờ kết thúc ở tiếng còi. Nó chỉ chuyển sang giai đoạn tiếp theo.