PAOK và 'cuốn sách mới' của Trinchieri: Điều không ai nói trong buổi họp báo

Ngày họp báo ra mắt trước mùa giải, Andrea Trinchieri ngồi trước micro của ESAKE ở Thessaloniki. Ông không nói về sơ đồ chiến thuật. Ông không nói về bản hợp đồng nào. Ông nói: "Đây là khởi đầu của một cuốn sách mới."

Tôi nghe câu đó lặp lại nhiều lần qua các mùa. Nhưng lần này có gì khác. Trinchieri thừa nhận áp lực ngay từ ngày đầu tiên. Ông nhắc đến "một thành phố và một lượng người hâm mộ khổng lồ". Ông nói: "Áp lực là một đặc ân." Một huấn luyện viên tự gọi mùa giải sắp tới là thử thách khó khăn thường không nói những câu như vậy vô cớ.

Người ta nhìn tỷ số. Tôi nhìn ai nhận được gì sau tỷ số đó.

PAOK là câu lạc bộ của Thessaloniki, mang biệt danh "Dikefalos tou Vorra" — Đại bàng hai đầu phương Bắc. Trong bóng rổ Hy Lạp, họ là thế lực thứ hai. Không phải thế lực thứ nhất. Đó là sự thật mà bất kỳ ai theo dõi Greek Basket League trong thập niên qua đều biết. Panathinaikos và Olympiacos thống trị giải đấu. Hai câu lạc bộ đó chơi EuroLeague. Họ có ngân sách, có ngôi sao, có sức hút chuyển nhượng mà PAOK không có.

Nhưng PAOK có thứ khác: lịch sử, đam mê, và một thành phố luôn tin rằng đội bóng của mình "thuộc về nơi cao hơn thế". Chính Trinchieri thừa nhận điều này khi nói về "một thành phố muốn thấy PAOK ở nơi nó thuộc về".

Đó là câu nói tôi gạch chân. Vì trong câu đó có một sự thừa nhận ngầm: nếu một đội bóng cần được "đưa về nơi thuộc về", nghĩa là nó đang ở dưới mức đó. Bạn chỉ nói về "trở về" khi đã có một lần "rời đi".

Tôi lấy bảng xếp hạng Greek Basket League ba mùa giải gần nhất ra đối chiếu trong khi theo dõi lại các băng trận. Trong bảng đó, PAOK vào playoff. AEK Athens, Aris, Peristeri cũng vậy. Nhóm đó là "nhóm đuổi theo". Trên họ là Panathinaikos và Olympiacos. Trong nhiều mùa giải liên tiếp, hai đội này chia nhau ngôi vô địch gần như tuyệt đối. Đây không phải bí mật. Nhưng nó là bối cảnh mà mọi tuyên bố của Trinchieri phải được đọc trong đó.

Buổi họp báo của Trinchieri không có một con số nào. Không chỉ số tấn công. Không chỉ số phòng ngự. Không nhịp độ thi đấu. Không chi tiết nhân sự. Đó là chi tiết đáng chú ý. Trong 17 năm theo dõi thể thao, tôi để ý một điều: khi một huấn luyện viên thực sự có kế hoạch mới, ông ta thường quảng cáo nó. "Chúng tôi sẽ chạy nhanh." "Chúng tôi sẽ đổi người liên tục." Trinchieri không làm vậy. Ông chỉ nói về "văn hóa", "tiêu chuẩn", "bản sắc".

Đó không phải ngẫu nhiên. Đó là một lựa chọn chiến lược, và sự trống rỗng của bảng số liệu chính là thông tin quan trọng nhất trong buổi họp báo này.

Tôi tìm thấy nó trong một bảng số liệu không ai nhìn tới — chính là sự vắng mặt của bảng số liệu. Khi một huấn luyện viên đứng trước truyền thông trước mùa giải và không đưa ra bất kỳ chỉ số nào, điều đó tự nó là một thông tin. Đội bóng chưa có bản sắc chiến thuật cố định. Hoặc Trinchieri không muốn công khai nó. Cả hai đều nói lên điều gì đó về giai đoạn hiện tại của PAOK.

Trinchieri nói: "Không thể viết trang cuối cùng ngay từ ngày đầu tiên." Và: "Từ ngày đầu tiên, chúng tôi làm việc để xây dựng bản sắc của mình, để đặt ra các tiêu chuẩn, để tạo ra văn hóa đúng đắn."

Đây là ngôn ngữ của quá trình, không phải của kết quả. Và nó xuất hiện với tần suất cao. Ông nhắc đến "viết một trang tốt mỗi ngày". Đó là cách một huấn luyện viên đặt lại đường cơ sở đánh giá. Nếu mùa giải này là "năm thứ nhất của một dự án", người ta sẽ đánh giá theo quỹ đạo, không phải theo vị trí cuối cùng.

Mọi hợp đồng đều có hai trang: một trang công khai, một trang thật. Trang công khai của Trinchieri nói về niềm tin và văn hóa. Trang thật nói về việc một câu lạc bộ bị giới hạn ngân sách đang cố gắng tìm cách cạnh tranh với hai gã khổng lồ được EuroLeague nuôi.

Tôi để ý một chi tiết nhỏ hơn. Trinchieri kể về việc ông nói với một học trò: "Cậu không phải người giỏi nhất. Cậu ta mới là người giỏi nhất" — nhắc đến Osman của Panathinaikos. Đây là kỹ thuật quản lý con người, không phải chiến thuật. Bằng cách đặt một đối thủ làm chuẩn mực, ông nâng trần kỳ vọng của học trò. Và ông cũng vô tình thú nhận rằng chuẩn mực cao nhất của giải đấu nằm ở đội bóng khác.

Ông cũng khen Bartzokas của Olympiacos — "thứ bóng rổ hay nhất tôi từng thấy". Một huấn luyện viên của PAOK công khai tôn vinh đội bóng mà mình cần vượt qua. Tôi đặt câu hỏi: đây là sự cao thượng, hay là một cách hạ thấp thanh đánh giá ngay từ đầu?

Có thể là cả hai. Trong nghề của tôi, chúng tôi gọi đó là "hạ chuẩn trước khi mùa giải bắt đầu". Nếu Trinchieri nói công khai rằng Olympiacos hay nhất, thì việc PAOK thua Olympiacos không còn là thất bại đáng xấu hổ. Nó trở thành điều hiển nhiên.

Tôi không tin lời khai. Tôi tin dấu vân tay trên hợp đồng và dấu giày trên hành lang. Nhưng ở đây tôi không có hợp đồng để đọc. Không có bảng lương để rà. Tôi chỉ có ngôn ngữ. Và ngôn ngữ, trong trường hợp này, chính là bằng chứng.

Bê bối không rơi từ trên trời. Nó được ký tắt, được hẹn giờ, được dàn dựng từng bước. Ở đây không có bê bối. Nhưng có một chiến lược truyền thông được dàn dựng rất kỹ. Từng câu, từng từ được chọn. "Áp lực là một đặc ân" không phải câu nói bột phát. Nó là một khung biện luận. Nó chuyển áp lực bên ngoài thành động lực bên trong. Nó bảo vệ cả huấn luyện viên lẫn câu lạc bộ khỏi chỉ trích sớm.

Nhưng tôi muốn phản biện chính mình trước khi độc giả làm điều đó.

Có một cách đọc khác, có phần rộng lượng hơn với Trinchieri. Đôi khi một huấn luyện viên không nói về chiến thuật vì sự thật đơn giản: ông ta chưa có đủ nhân sự để định hình chiến thuật. Mùa hè của PAOK có thể chưa hoàn tất. Đội hình chưa chốt. Nói về hệ thống khi bạn chưa biết ai sẽ chơi là điều vô nghĩa.

Trong bối cảnh đó, nói về văn hóa không phải là né tránh. Đó là thứ duy nhất bạn có thể xây dựng trước khi có đủ nguyên liệu. Đó là cách tiếp cận trung thực, không phải một màn trình diễn.

Và có một điểm mà tôi phải công bằng: PAOK không phải đội bóng duy nhất làm điều này. Mọi huấn luyện viên trước mùa giải đều nói về "quá trình" và "bản sắc". Đó là ngôn ngữ chung của ngành. Việc tôi mổ xẻ từng câu có thể là đọc quá nhiều vào một buổi họp báo thông thường.

Nhưng có một chi tiết không thông thường: Trinchieri nói về "thay đổi của bóng rổ Hy Lạp". Ông không nói thay đổi như thế nào. Đó là câu tôi cần theo dõi tiếp. Nếu giải đấu đang thay đổi — đầu tư nhiều hơn, cạnh tranh khốc liệt hơn — thì dự án "đưa PAOK về nơi thuộc về" sẽ khó hơn, không phải dễ hơn. Vì khi mọi người khác tiến lên, khoảng cách để lấp đầy không thu hẹp lại; nó chỉ đổi hình dạng.

Mùa hè đóng băng không phải vì thị trường. Nó đóng băng vì ai đó đã bịt kín miệng vòi. Ở Thessaloniki, điều bị bịt kín không phải là tiền. Đó là sự kiên nhẫn.

Đây không phải câu chuyện về một huấn luyện viên thất bại. Đây là câu chuyện về một câu lạc bộ biết rõ giới hạn của mình và đang quản lý kỳ vọng đúng mức.

Câu hỏi tôi để lại cho độc giả không phải "PAOK có vô địch không". Mà là: nếu mùa giải này kết thúc ở vị trí thứ ba, đó là thất bại hay là thành công? Câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn đọc "cuốn sách mới" của Trinchieri như một lời hứa, hay như một cách để mua thời gian.

Và thời gian, trong bóng rổ chuyên nghiệp, là thứ đắt nhất mà một huấn luyện viên có thể xin từ ban lãnh đạo.