Julie Allemand cán mốc 111 kiến tạo: Bóng rổ Bỉ không cần ngôi sao, cần một triết lý

Khi Emma Meesseman bị phạm lỗi và được hưởng hai quả ném phạt ở đầu hiệp hai, không ai trong nhà thi đấu vội hét lên vì lịch sử. Đó chỉ là một tình huống bình thường trong trận đấu mà Bỉ đang dẫn trước Australia. Julie Allemand chuyền bóng, Meesseman ghi điểm, và kỷ lục kiến tạo mọi thời đại của World Cup rơi xuống như một chiếc lá không ai để ý. Allemand vừa vượt qua Laia Palau với 108 kiến tạo, cô có 111 kiến tạo trong sự nghiệp World Cup. Phá kỷ lục thì đã rõ, nhưng cách cô phá kỷ lục mới là câu chuyện đáng bàn. Bóng rổ nữ thế giới đã quen với những cá nhân kiến tạo hàng đầu như Sue Bird, Dawn Staley hay Laia Palau — những tên tuổi gắn với các thế hệ vàng. Nhưng cái tên Julie Allemand không được tạc vào lịch sử bằng một pha xử lý ngẫu hứng. Nó được tạc bằng một đội bóng luôn chuyền bóng thêm một nhịp, bằng những quả ném phạt được hưởng từ một cú phạm lỗi đúng luật, và bằng một hệ thống chiến thuật được xây dựng quanh sự vị tha. Trong trận đấu quyết định vé vào tứ kết, Bỉ đánh bại Australia 80-68. Allemand không ghi nhiều điểm, không có những pha bứt tốc ngoạn mục. Cô chỉ làm đúng công việc của một hậu vệ dẫn bóng thuần túy: cầm nhịp, đọc phòng ngự, và đặt đồng đội vào vị trí ghi điểm tốt nhất. Kết quả là cô chạm mốc 111 kiến tạo trong sự nghiệp World Cup, vượt qua kỷ lục 108 kiến tạo của Laia Palau, đồng thời vượt qua cả thành tích của Dawn Staley và Sue Bird. Con số 111 không đến từ một trận đấu rực sáng cá nhân. Nó đến từ 87 kiến tạo trước giải đấu và 24 kiến tạo chỉ trong ba trận đầu tiên của kỳ World Cup này. Nếu chỉ nhìn bảng thống kê, nhiều người sẽ nghĩ đây là chiến công của một ngôi sao. Nhưng tôi đã theo dõi bóng rổ nữ quốc tế nhiều năm, tôi không nghe điều họ nói trước ống kính — tôi nghe điều họ nói sau khi đèn tắt. Sau trận đấu, Allemand không nhắc về bản thân. Cô nói: "Chúng tôi vị tha. Tôi chỉ hạnh phúc khi có một kỷ lục đặc biệt, nhất là khi nhìn vào những cái tên bên cạnh tôi." Câu nói đó không phải sự khiêm tốn sáo rỗng. Nó phản ánh đúng bản chất lối chơi của Bỉ. Đội tuyển Bỉ không có nhiều ngôi sao nổi bật như Australia hay Mỹ. Nhưng lịch sử không dành cho kẻ có nhiều ngôi sao nhất, mà dành cho kẻ có câu chuyện hay nhất. Câu chuyện của Bỉ là câu chuyện của những đường chuyền liên tục, của sự di chuyển không bóng thông minh và của niềm tin rằng một tập thể vô danh có thể viết nên lịch sử. Allemand là người cầm nhịp, nhưng cô không thể có 111 kiến tạo nếu đồng đội không ghi điểm từ những đường chuyền của cô. Điều thú vị là kỷ lục này có một phần đến từ luật thi đấu FIBA, khác với WNBA. Theo luật FIBA, nếu một cầu thủ chuyền bóng cho đồng đội đang bị phạm lỗi và đồng đội đó ném phạt thành công, người chuyền bóng vẫn được tính một kiến tạo. Trong trận gặp Australia, Allemand đã có kiến tạo thứ 111 đúng từ hai quả ném phạt của Emma Meesseman. Điều này hiếm khi xảy ra ở WNBA, nơi các pha bóng dẫn đến ném phạt không được tính là kiến tạo. Chính sự khác biệt luật lệ này đã giúp Allemand độc chiếm vị trí số một trong lịch sử World Cup — một chi tiết mà nhiều người hâm mộ chỉ xem bảng số liệu sẽ bỏ lỡ. Nhưng cũng chính vì điều đó, giới chuyên môn cần đặt câu hỏi đúng: kỷ lục này nói lên điều gì về đẳng cấp của Allemand, và nó nói lên điều gì về cách vận hành của tuyển Bỉ? Huấn luyện viên Mike Thibault của Bỉ dành lời khen cho cô học trò: "Người dẫn đầu danh sách kiến tạo trong lịch sử World Cup sau ngày hôm nay. Danh sách đó có những cầu thủ rất giỏi, nên tôi nghĩ điều đó thật thú vị." Còn Sandy Brondello — huấn luyện viên của Australia, đồng thời là HLV của Allemand tại Toronto Tempo ở WNBA — nhận xét: "Tôi nghĩ điều đó nói lên nhiều điều về những gì cô ấy làm. Cô ấy là một hậu vệ dẫn bóng chuyền bóng trước." Cả hai huấn luyện viên đều nhìn thấy một điều giống nhau: Allemand không phải mẫu hậu vệ ghi điểm để tạo danh tiếng. Cô thuộc mẫu cầu thủ khiến đồng đội tốt hơn. Ở Toronto Tempo, cô tái hợp với Brondello, người hiểu rõ giá trị của một "pass-first point guard" trong hệ thống tấn công có tổ chức. Ở tuyển Bỉ, cô được giải phóng khỏi áp lực ghi điểm và tập trung hoàn toàn vào việc điều phối. Kết quả là một kỷ lục có thể tồn tại đến thế hệ thứ ba. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ vào dữ liệu, chúng ta sẽ thấy một góc khuất phản trực giác. Kỷ lục 111 kiến tạo không đến từ việc Allemand vượt trội hoàn toàn so với các hậu vệ khác ở khả năng chuyền bóng. Nó đến từ việc Bỉ sở hữu một không gian tấn công rất rộng, với những đồng đội biết cách di chuyển để tạo khoảng trống. Trong ba trận đầu, Allemand đã có 24 kiến tạo — một con số ấn tượng, nhưng không phải là thống kê của một người chơi tự tạo cơ hội. Nó là thống kê của một người chơi nằm trong hệ thống luân chuyển bóng nhuần nhuyễn. Nếu xem bóng rổ như một trò chơi của những con số, chúng ta sẽ dễ dàng nhầm lẫn giữa nguyên nhân và kết quả. Allemand không tạo nên triết lý bóng rổ vị tha của Bỉ. Triết lý đó đã tồn tại trước khi cô khoác áo đội tuyển. Nó được nuôi dưỡng bởi các câu lạc bộ tại châu Âu, nơi việc chuyền bóng nhiều hơn một nhịp được coi trọng hơn những pha solo. Allemand chỉ là người kế thừa hoàn hảo cho triết lý ấy. Thế nên, khi chúng ta ăn mừng kỷ lục của Allemand, hãy hiểu rằng chúng ta đang ăn mừng một hệ thống. Ở tuổi 54, tôi không còn đi tìm câu trả lời. Tôi đi tìm câu hỏi đúng cho từng trận đấu. Câu hỏi đúng ở đây không phải là "Allemand giỏi đến đâu?", mà là "Bỉ đã tạo ra điều kiện gì để cô ấy trở nên vĩ đại?". Câu trả lời nằm ở cách cả đội di chuyển không bóng, cách họ liên tục cắt vào vòng trong và cách họ tin tưởng tuyệt đối vào người cầm bóng. Trong bóng rổ hiện đại, các đội bóng thường bị ám ảnh bởi những ngôi sao ghi điểm. Họ tìm cách chiêu mộ những tay ném chủ lực, xây dựng chiến thuật quanh những tình huống một chọi một. Nhưng tuyển Bỉ lại đi ngược dòng. Họ đặt niềm tin vào một hậu vệ dẫn bóng gần như không quan tâm đến điểm số cá nhân. Họ chấp nhận rằng Allemand có thể không ghi nhiều điểm, nhưng cô sẽ khiến mọi đồng đội xung quanh ghi điểm dễ dàng hơn. Chiến thắng 80-68 trước Australia là minh chứng rõ ràng nhất. Australia có lực lượng mạnh hơn, có nhiều cầu thủ thi đấu tại WNBA hơn, và được chơi trên sân nhà theo một cách nào đó. Nhưng Bỉ đã kiểm soát thế trận bằng sự kết dính của tập thể. Họ không thắng vì một cá nhân bùng nổ. Họ thắng vì mỗi đường chuyền đều có mục đích, mỗi pha bắt bóng đều có phương án tiếp theo. Allemand là người khởi xướng, nhưng cô chỉ là một mắt xích trong chuỗi vận hành ấy. Điều này càng có ý nghĩa khi nhìn vào bối cảnh lớn hơn của bóng rổ nữ thế giới. Các giải đấu như WNBA đang ngày càng đề cao tốc độ và khả năng ghi điểm. Nhưng ở World Cup, nơi luật lệ và văn hóa bóng rổ châu Âu chi phối, giá trị của một hậu vệ dẫn bóng vị tha vẫn được tôn vinh. Allemand không cần phải là tay ghi điểm chủ lực để trở thành cầu thủ quan trọng nhất trên sân. Cô có thể ảnh hưởng đến trận đấu bằng nhịp điệu, bằng ánh mắt, bằng những đường chuyền mà khán giả không nhìn thấy trên truyền hình. Truyền thông thường thích những câu chuyện đơn giản: một ngôi sao ghi 30 điểm và giành chiến thắng. Nhưng bóng rổ đỉnh cao không đơn giản như vậy. Kỷ lục của Allemand là một lời nhắc nhở rằng giá trị của một cầu thủ không thể đo bằng điểm số, mà bằng mức độ anh ta làm cho đồng đội trở nên tốt hơn. Trong một thế giới thể thao ngày càng bị chi phối bởi dữ liệu và chỉ số cá nhân, Allemand mang đến một câu chuyện khác — câu chuyện về sự hy sinh vì tập thể. Tất nhiên, người hâm mộ khó tính sẽ nói rằng một kỷ lục kiến tạo vẫn chỉ là một kỷ lục kiến tạo. Nó không đảm bảo Bỉ sẽ vô địch World Cup. Họ mới chỉ giành vé vào tứ kết, nơi đối thủ sẽ càng mạnh hơn. Nhưng tôi cho rằng đó chính là lúc giá trị của Allemand càng được kiểm chứng. Trong những trận đấu căng thẳng, khi hàng phòng ngự đối phương sẽ chú ý nhiều hơn đến các đường chuyền của cô, kỷ lục sẽ trở thành gánh nặng nếu cô không vượt qua được. Liệu Allemand có thể duy trì nhịp độ kiến tạo cao ấy ở vòng tứ kết? Liệu các đội bóng mạnh sẽ tìm ra cách vô hiệu hóa những đường chuyền sáng tạo của cô? Đó là những câu hỏi đáng chờ đợi. Nhưng ngay lúc này, hãy để cô tận hưởng khoảnh khắc lịch sử. Hãy để cô tự hào nói rằng: "Tôi tự hào vì với Bỉ, đây là cách chúng tôi chơi bóng." Câu nói ấy là bản tóm tắt hoàn hảo nhất cho một triết lý bóng rổ không cần đến những ngôi sao biết ghi điểm, mà cần đến những con người biết cho đi. Khi World Cup tiếp tục, tôi sẽ theo dõi Allemand không chỉ bằng con số kiến tạo, mà bằng cách cô xử lý áp lực. Kỷ lục 111 kiến tạo là một cột mốc, nhưng đích đến thực sự của Bỉ là huy chương. Nếu họ muốn cạnh tranh với những đội bóng giàu thực lực hơn, họ cần Allemand chơi thứ bóng rổ vị tha như chính cô từng nói. Và nếu cô làm được điều đó, cô sẽ không chỉ được nhớ đến như người giữ kỷ lục, mà như người đã dẫn dắt một tập thể vô danh tiến sâu vào lịch sử. Tôi đã chứng kiến nhiều kỷ lục bị phá vỡ trong sự nghiệp theo dõi bóng rổ của mình. Có những kỷ lục được sinh ra từ sự ích kỷ, từ những cú ném liên tục và ham muốn ghi điểm. Nhưng cũng có những kỷ lục như của Allemand — kỷ lục được sinh ra từ sự sẻ chia, từ việc nhìn thấy đồng đội trước khi nhìn thấy chính mình. Với tôi, loại kỷ lục thứ hai đáng giá hơn rất nhiều. Và nó sẽ còn đáng giá hơn nếu Bỉ có thể tiến xa tại giải đấu năm nay.