Pakistan gọi 14 cầu thủ hải ngoại, chờ ngày gặp đội tuyển Việt Nam

Trong tờ danh sách 23 tuyển thủ mà liên đoàn bóng đá Pakistan gửi ban tổ chức, dòng khiến tôi dừng lâu nhất nằm ở phía cuối: Yousuf Butt, thủ môn, 36 tuổi, 33 lần khoác áo đội tuyển quốc gia. Anh là người ra sân nhiều nhất trong lịch sử đội tuyển Pakistan. Không một cầu thủ ngoài sân nào của họ chạm tới mốc đó. Một thủ môn đã bước qua tuổi ba mươi sáu vẫn giữ đỉnh cao nhất của cả một nền bóng đá, và ngay sau lưng anh là khoảng trống.

Tôi đọc tờ danh sách đó hai lần, rồi đọc lần thứ ba. Thói quen cũ từ những năm tháng làm báo ở Beograd và sau này ở Moskva vẫn còn nguyên vẹn: trước khi xem một đội bóng đá như thế nào, tôi xem họ được ghép lại từ đâu.

Pakistan mang sang 14 cầu thủ đang thi đấu ở nước ngoài, trong tổng số 23. Chỉ bảy người trong số đó chơi ở châu Âu, rải rác ở Đan Mạch, Thụy Điển và Azerbaijan. Phần còn lại đến từ Bangladesh, Maldives và Bhutan. Mười bốn cái tên hải ngoại, và gần một nửa trong đó thuộc về những giải đấu mà người hâm mộ Việt Nam thường chỉ biết tên chứ chưa một lần xem.

Hàng công của họ gồm bảy tiền đạo. Tổng số bàn thắng quốc tế của cả bảy người là chín. Kaleemullah Khan, người ghi bàn nhiều nhất trong nhóm, có bốn bàn. Nghĩa là sáu tiền đạo còn lại chia nhau năm bàn trong suốt quãng sự nghiệp khoác áo đội tuyển.

Phía bên kia, đội tuyển Việt Nam bước vào cuộc gặp này với một bản lý lịch khác hẳn. Nguyễn Quang Hải đã có 88 lần khoác áo đội tuyển. Nguyễn Hoàng Đức có 65. Nguyễn Xuân Son ghi 16 bàn chỉ sau 17 trận. Nguyễn Đình Bắc, 22 tuổi, đã ra sân 22 lần và ghi 8 bàn.

Đó đều là những thông tin công khai. Đọc chúng thế nào mới là chuyện khác.

Tôi mất ba mươi năm để hiểu rằng cậu bé vàng không nổi dậy, mà là lớp sơn kỳ vọng của chúng ta bắt đầu nứt.

Đặt hai danh sách cạnh nhau, câu chuyện hiện ra lớn hơn một trận đấu vòng bảng. Chúng phơi ra hai mô hình xây dựng đội tuyển cách nhau cả một thế hệ. Việt Nam lắp đội từ một giải vô địch quốc gia đang vận hành, có lò đào tạo trẻ, có một cầu thủ 22 tuổi đã tích lũy 22 lần khoác áo đội tuyển. Pakistan ghép đội từ những người con xa xứ, lớn lên ở Bắc Âu, chơi bóng ở các hạng đấu thấp của châu Âu hoặc ở Nam Á, mỗi năm chỉ gặp nhau vài lần trong những đợt tập trung ngắn.

Khác biệt lớn nhất giữa hai đội tuyển này nằm ở chỗ: Việt Nam có một hệ thống sản sinh cầu thủ, còn Pakistan có một danh sách những cá nhân rời rạc được tập hợp lại trong vài ngày.

Cột mốc 33 lần khoác áo của thủ môn 36 tuổi kia đo được tuổi thọ của một thế hệ. Ở Việt Nam, một cầu thủ 36 tuổi hoặc đã treo giày, hoặc chỉ còn ngồi dự bị. Ở Pakistan, người 36 tuổi ấy là người dày dạn nhất. Phía sau anh ta, thế hệ trung gian mỏng đến mức đáng lo. Một nền bóng đá sống bằng kiều bào sẽ luôn có những đứa con tài năng, nhưng không phải lúc nào cũng có sợi dây nối giữa các thế hệ.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, những đội tuyển được ghép từ nhiều giải đấu khác nhau thường trả giá ở đúng một khoảnh khắc: pha bóng mà cả hàng thủ buộc phải di chuyển cùng lúc. Kỹ năng cá nhân có thể mang theo qua biên giới. Phản xạ tập thể thì không.

Nhưng tôi có thể sai, và tôi phải nói rõ điều đó.

Bàn thắng quốc tế là tổng số của cả một sự nghiệp, không phải phong độ của ngày mai. Một tiền đạo từng chơi ở hạng đấu thấp của Đan Mạch vẫn có thể chạy chỗ tốt hơn người ta tưởng. Bảy tiền đạo với chín bàn thắng là một chỉ dấu, không phải một bản án. Pakistan ít được thi đấu quốc tế, và sự ít ỏi đó có hai mặt: họ thiếu kinh nghiệm, đồng thời họ thiếu cả sự soi xét. Đội bóng không còn gì để mất thường chơi thứ bóng đá không còn gì phải giữ.

Ở Moskva, tôi học được cách lắng nghe tiếng gãy của lịch sử trước khi trận đấu chính thức kêu lên.

Và nếu nhìn thẳng vào đội tuyển Việt Nam, có một vết rạn mà đám đông đang lờ đi. Nguyễn Xuân Son ghi 16 bàn sau 17 lần khoác áo. Đó là hiệu suất của một trung phong hàng đầu khu vực. Đó cũng là lời nhắc rằng đội tuyển đang phụ thuộc vào một mũi nhọn duy nhất. Một đối thủ chọn cách lùi sâu, đặt hai hàng người trước vòng cấm và chấp nhận nhường thế trận sẽ buộc Việt Nam phải tìm bàn thắng bằng con đường khác: những pha di chuyển không bóng của Nguyễn Đình Bắc, những quả đá phạt, những cú sút xa. Nếu những con đường đó chưa được rèn đủ kỹ, đội tuyển sẽ loay hoay trong chính thế trận mà mình tạo ra áp lực.

Còn một chi tiết nữa cần được xác minh trước khi đưa vào bất kỳ bản tin nào. Tên giải đấu và thể thức tổ chức mà nguồn tin gốc nhắc tới chưa khớp với cấu trúc quen thuộc của bóng đá khu vực, và việc Pakistan — một thành viên của Liên đoàn Nam Á — góp mặt ở một giải mang danh nghĩa Đông Nam Á là điều đáng để kiểm tra lại. Chuyện này không làm sai lệch phần phân tích về đội hình, nhưng người đọc có quyền biết mình đang đọc về giải đấu nào. Danh sách triệu tập được công bố ngày 2 tháng 10, và quy ước ghi ngày theo kiểu ngày/tháng hay tháng/ngày cũng cần được đối chiếu.

Chúng ta đến sân để chứng kiến chiến thắng, nhưng tôi chỉ muốn ở lại để đọc khuôn mặt của một người hùng đang tự chất vấn chính mình.

Điều tôi chờ đợi ở trận này không phải một tỉ số đẹp. Tôi chờ xem đội tuyển Việt Nam xử lý thế nào cái ngày mà không còn ai đứng ra ghi bàn thay họ. Không có lời tiên tri nào vĩ đại, chỉ có một ông già đủ chai sạn để nhìn thấy vết rạn mà đám đông cố tình lờ đi.